Tekst Anny Theiss to kolejny głos w debacie DGP nad stanem kultury narodowej po odzyskaniu niepodległości. Dotychczas zamieściliśmy artykuły Jacka Wakara (teatr), Michała Mendyka i Marcina Staniszewskiego (muzyka poważna i rozrywkowa), Wojtka Kałużyńskiego (film) i Piotra Kofty (literatura).


Dokładnie dwadzieścia lat temu w podziemnych garażach łódzkiego blokowiska Józef Robakowski zorganizował wystawę "Lochy Manhattanu". Swoje akcje pokazali Zbigniew Warpechowski – pionier performance’u, Wojciech Bruszewski i "dzicy", czyli artyści Gruppy. Wystawa miała być próbą podsumowania sztuki lat 80., pełnej demonstracyjnych gestów i politycznych kontekstów, była jedną z ważniejszych symbolicznych prób skomentowania przełomu. Towarzyszyła jej refleksja, że oto teraz sztuki wizualne zrobiły trudny skok w ciemność i że nie wiadomo, co czeka je po drugiej stronie lustra.

Dwie dekady po tamtej wystawie można już powiedzieć, że polskiej sztuce to przejście w nowy społeczny, polityczny i ekonomiczny wymiar się udało. Polska sztuka to rozpoznawalna marka, której wartość ciągle rośnie. W pierwszej trójjęzycznej edycji prestiżowego leksykonu współczesnej sztuki "Art Now" wydawnictwa Taschen, w 2001 roku nie był odnotowany żaden polski artysta; w drugiej wymieniono Wilhelma Sasnala; w trzeciej, z grudnia 2008, oprócz Sasnala znalazły się sylwetki: Piotra Uklańskiego, Pauliny Ołowskiej, Pawła Althamera. Nawet gdy w 2008 roku światowy rynek sztuki załamuje się, kolejni artyści znajdują drogę do światowej ekstraklasy, tak jak Mirosław Bałka, któremu pracę zleca prestiżowe londyńskie Tate Modern. W siłę rosną prywatne galerie, z powodzeniem reprezentujące polskich artystów na Zachodzie, ich stoiska można znaleźć targach w Bazylei i Miami.