ANIA, JAKIEJ NIE ZNAMY

"Książka zaskakuje, to kipiący kocioł ciemnych spraw" - donosi kanadyjski dziennik "The Globe and Mail". Jak z kolei zaznaczył wydawca - Penguin Books Canada - w ostatnim tomie głównymi tematami stały się wcześniej tylko luźno poruszane przez Lucy Maud Montgomery problemy zdrady, niechęci do kobiet, zemsty, rozpaczy, starości i śmierci.

"The Globe and Mail" zwrócił uwagę, że fani powieściowego męża Ani, dobrego doktora Gilberta Blythe, "mogą teraz chcieć zasłonić oczy". "Gilbert to drań", manipulator, ogarnięty chęcią kontrolowania wszystkich - takie wnioski można wyciągnąć z lektury ostatniego tomu cyklu o rudowłosej Ani. Sama główna bohaterka też jest inna niż ta, którą pamięta się z wcześniejszych tomów.



DRAMATYCZNE LOSY OSTATNIEJ ANI

Dziewiąta powieść z serii ma dramatyczną historię. Lucy Maud Montgomery zawiozła w kwietniu 1942 roku maszynopis do wydawnictwa, a następnie wróciła do swojego domu w Toronto i popełniła samobójstwo. W 2008 roku, w stulecie publikacji "Ani z Zielonego Wzgórza", pierwszej powieści całego cyklu, wnuczka pisarki, Kate Macdonald Butler, ujawniła właśnie ten rodzinny sekret.

Długo sądzono, że opublikowana w 1974 roku "Spełnione marzenia" to ostatnia część cyklu o Ani Blythe. Była to jednak tylko skrócona o 100 stron wersja pełnego tekstu książki.

Badacz twórczości kanadyjskiej autorki, Benjamin Lefebvre z University of Guelph (ten uniwersytet w prowincji Ontario ma największe archiwa dotyczące L.M. Montgomery), kilka lat temu najpierw natrafił na ślady istnienia pełnego tekstu ostatniego tomu powieści, a potem odnalazł maszynopis w archiwach swojego uniwersytetu. Wydawcy szukał przez ponad pięć lat.




OSTATNIA ANIA, TO ZUPEŁENIE NOWA ANIA

"The Blythes Are Quoted" to piętnaście historii w dwóch częściach, opowiadających głównie o sąsiadach dorosłej Ani i jej rodziny na Wyspie Księcia Edwarda. Kanadyjska autorka eksperymentowała łącząc prozę, poezję (w książce przypisywaną Ani i jej synowi Walterowi) i dialogi.

"Dużo Ani w tym nie widać, ale to zupełnie nowa Ania" - podsumowywał w prasowych wypowiedziach Lefebvre. Jak badacz przypuszcza, właśnie m.in. z powodu szerszego odniesienia się do dramatycznych tematów, "The Blythes Are Quoted" nie została wcześniej opublikowana. Drugą prawdopodobną przyczyną, dla której pełne wydanie powieści nie ukazało się po przekazaniu tekstu do publikującego wszystkie poprzednie tomy wydawnictwa McClelland&Stewart, jest pacyfistyczny wydźwięk książki. McClelland&Stewart był wydawcą kanadyjskiej powieściopisarki od 1916 r.

W swoich prasowych wypowiedziach Lefebvre podkreślał, że powieściowi Ania i Gilbert stracili ukochanego syna Waltera w I wojnie światowej, a w "The Blythes Are Quoted" martwią się, że świat nie wyciągnął wniosków z historii. Tymczasem książka została złożona do wydawnictwa podczas wojny, gdy takie podejście było uważane za niestosowne.

Na ostatni tom serii o Ani z Zielonego Wzgórza ogromny wpływ miało kiepskie zdrowie psychiczne autorki. Jak wynika z opublikowanych w połowie lat 80. (w Polsce w 1998 r.) dzienniki Montgomery, pisarka cierpiała na zmienne nastroje i depresję.