Zdobywca Angelusa 2009 - Josef Škvorecký - najbardziej amerykański z czeskich pisarzy

W gronie trzech wieszczów czeskiej prozy drugiej połowy XX wieku Josefovi Szkvoreckiemu przypadła rola Zygmunta Krasińskiego. Tak się złożyło, że - podobnie jak Krasiński przy Mickiewiczu i Słowackim - Szkvorecky (rocznik 1924) w trójcy z Kunderą i Hrabalem pełni rolę dopełniającą. To oczywiście absurd, wynikający z ludzkiej potrzeby porównywania rzeczy nieporównywalnych. Dość powiedzieć, że polska literatura nie dorobiła się po II wojnie prozaika choćby w części tak wybitnego i wszechstronnego jak autor "Przypadków inżyniera ludzkich dusz" (debiutujących w czasach dwudziestolecia Gombrowicza i Iwaszkiewicza tu nie wliczam).

Rozrywka dla koneserów

Choć twórczość Josefa Szkvoreckiego jest u nas obecna od lat, nigdy nie zaistniała - to nadal wyrafinowana rozrywka dla koneserów i pewnie nawet nagroda Angelusa niewiele w tej kwestii zmieni. Na czym więc polega ów fenomen nieprzenikalności prozy Szkvoreckiego? Przez lata za autorem "Fajnego sezonu" ciągnęła się fama twórcy silnie osadzonego w lokalnym kontekście, co miałoby skutkować nieprzekładalnością jego prozy. To jednak nieprawda: Szkvorecky jest najbardziej amerykańskim z czeskich pisarzy; czytając jego książki, czuje się i Faulknera, i Hemingwaya, i J.D. Salingera, nie wspominając już o przenikającej te teksty głębokiej fascynacji jazzem.