"Stanisław Bareja. Król krzywego zwierciadła"
Maciej Replewicz
Wyd. Zysk i S-ka 2009


Autorzy biografii sławnych ludzi stają przed dylematem, jakim charakterem pisma portretować postać, którą sportretowano już wiele razy? Można zdemistyfikować bohatera, i udowodnić, że przeszacowaliśmy jego wartość, albo napisać pean ku czci. Maciej Replewicz poszedł trzecią drogą. Jego książka co prawda jest pisana z pozycji fana, co powoduje, że momentami autor grzęźnie w zachwytach, ale zasługuje na uwagę.

Replewicz zgrabnie pożenił opowieść o życiu prywatnym reżysera z jego doświadczeniami zawodowymi. Zastosował przy tym klucz chronologiczny - nie licząc błyskotliwego prologu autorstwa Stanisława Tyma, rzecz rozpoczyna się kroniką życia rodziców przyszłego filmowca, dzięki czemu dowiadujemy się, że Barejowie mieli kłopoty z komunistyczną władzą już wtedy, kiedy ustrój w Polsce się dopiero instalował. Ojciec reżysera był wędliniarzem i jako tzw. prywaciarz znalazł się na celowniku. Nieźle prosperujący zakład kazano mu zamknąć w ramach odgórnie zadekretowanej bitwy o handel. Można rzec, że wtedy małoletni Stanisław (rocznik 1929) po raz pierwszy na własnej skórze doświadczył absurdalnej logiki, którą rządziła się Polska Ludowa. Przez cały okres PRL chronicznie brakowało mięsa, a mimo to władze szykanowały właścicieli masarni.