"Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni"
Stefan Chwin
Wyd. Tytuł 2010
Ocena: 5/6


Miałem kiedyś kolegę. Ja byłem na pierwszym roku polonistyki, a on o dwa semestry wyżej. Kiedy studiowałem „Bogurodzicę”, on zaczytywał się w tzw. czarnym romantyzmie, a zwłaszcza we frenetycznych powieściach poetyckich Seweryna Goszczyńskiego i Antoniego Malczewskiego. Kiedy rzuciła go dziewczyna, rzucił się z 12. piętra na bruk. Długo nie dawały nam spokoju dziwaczne okoliczności tej tragedii. Kumpel zabił się, wybijając szybę własnym ciałem, zostawiwszy na korytarzu dżinsową kurtkę, w której przyszedł. Podobną katanę nosił wówczas co drugi student filologii polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Łamaliśmy sobie głowę nad rozwikłaniem zagadki porzuconej garderoby. Był to przypadkowy gest czy zaplanowany znak – rebus do rozwiązania dla nas, pozostałych?

Pozwalam sobie na tanatyczne wspomnienia dlatego, że w swojej najnowszej książce Stefan Chwin poniekąd wyjaśnia tajemnicę osieroconego denimu mojego kumpla.

Wychodząc od podobnego doświadczenia (śmierci znajomego, który odebrał sobie życie) autor „Hanemanna” kreśli imponującą panoramę samobójczego toposu od starożytności do czasów współczesnych, ze szczególnym uwzględnieniem literatury i sztuki. Wbrew pozorom ten imponujących rozmiarów esej nie ma nic z akademickiego dyskursu w złym znaczeniu tego słowa. Chwin powściągnął uniwersyteckie ciągoty. Jest cenionym historykiem i teoretykiem kultury, ale „Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni” napisał jako twórca prozy artystycznej, w większym stopniu przefiltrowanej przez jego pisarskie niż scjentystyczne ego.

Opublikował więc Chwin traktat o samobójcach, którego bohaterami są samobójcy szeroko pojętego świata kultury. Zarówno postaci literackie (Josef K., Kiriłłow, Lukrecja) jak i sami literaci, m.in. Jerzy Kosiński, Aleksander Wat, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Rafał Wojaczek, Sylwia Plath i Mishima. Malarze (m.in. prerafaelici) oraz bohaterowie ich obrazów i modelki, które malowali.