Na jaką narrację o PRL-u Polacy są przygotowani? Czy między pokraczną karykaturą (jak w kuriozalnej komedii "Koń trojański" Juliusza Machulskiego) a narodowo-wyzwoleńczym bełkotem jest miejsce na odrobinę światłocienia? Być może czas już zacząć używać barw pośrednich, póki jeszcze ktokolwiek pamięta tamtą epokę. Póki wszystkich nas nie dotknie słodka amnezja.

"Ostatni raport" uważam za najlepszą polską powieść zeszłego roku. Powieść odważną, bo umykającą wszelkiej kategoryzacji – w szczególności kategoryzacji moralnej. Książka Kruszyńskiego jest ujęta w formę spowiedzi byłego wieloletniego współpracownika Służby Bezpieczeństwa, który jednocześnie funkcjonował jako aktywny opozycjonista. Ale nie ma co spodziewać się tu łatwego potępienia: autor bowiem nie tylko relacjonuje osobliwości podwójnego oblicza swojego bohatera – ale też bawi się elementami swojego życia. Co by było – zastanawia się – gdyby to do niego, Zbigniewa Kruszyńskiego, przyszli wówczas smutni panowie i zaproponowali kolaborację w zamian za sposobność robienia kariery naukowej oraz możliwość swobodnego wyjeżdżania na Zachód?