Cytowany w książce Szczygła Oscar Wilde twierdził, że najbardziej nie lubimy tych ludzi, którzy mają identyczne wady jak my. Czesi mają całkiem pokaźny katalog narodowych wad. Na całe szczęście są to zupełnie inne wady niż nasze. W tym pociągającym zbiegu przeciwieństw Mariusz Szczygieł upatruje przyczyn dziwnej słabości, jaką niektórzy odczuwają w stosunku do naszych południowych sąsiadów.

Autor "Gottlandu", który sam deklaruje się jako Polak chronicznie z polskości niezadowolony, funduje nam błogą ucieczkę od tego, co w polskiej rzeczywistości męczy – narodowego patosu, nieznośnej martyrologii i wiecznego chojractwa. To ucieczka w świat niepozbawiony skaz, ale przynajmniej biegunowo od naszego różny.

Jeśli ktoś uważał "Gottland" za projekt skończony, był w błędzie. Jak twierdzi sam Szczygieł, jego opowieść o Czechach nie może dobiec końca. Każda historia pociąga za sobą lawinę kolejnych. Można było napisać o przedwojennym fotografie Jozefie Sudku, o rękopisie zelenohorskim, o niedokończonej powieści pisarza Jana Balabána – wylicza autor.