Jan Miodek urodził się 7 czerwca 1946 r. w Tarnowskich Górach (śląskie). Studiując filologię polską na Uniwersytecie Wrocławskim angażował się w studencki ruch naukowy i publicystyczny. Jego pierwsze teksty ukazały się w piśmie "Agora" redagowanym przez znanego wrocławskiego poetę i opozycjonistę, a później wieloletniego redaktora naczelnego Radia Wrocław, Lothara Herbsta.

Pod koniec lat 60., już jako asystent w Katedrze Języka Polskiego, Miodek rozpoczął prowadzenie stałej rubryki - Rzecz o języku - na łamach wrocławskiego "Słowa Polskiego" (obecnie Rzecz o języku ukazuje się na łamach "Gazety Wrocławskiej"). Do dziś w ramach tej rubryki Miodek napisał około 1700 tekstów, które stały się podstawą sześciu publikacji książkowych. Profesor publikował również m.in. w "Tygodniku Powszechnym" oraz "Wiedzy i Życie".

Od 1987 r., przez 20 lat, Miodek prowadził program telewizyjny "Ojczyzna polszczyzna", będący krótkim wykładem poświęconym wybranym problemom języka polskiego. Za tę działalność otrzymał liczne nagrody, m.in. Wiktora i Super-Wiktora. W plebiscycie tygodnika "Polityka" na najwybitniejsze osobowości telewizyjne minionego stulecia zajął 4. miejsce. Od 2009 r. na antenie TVP Polonia emitowany jest program "Słownik polsko@polski", w którym profesor odpowiada na pytania widzów.

Od 1989 r. Miodek jest dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1995 r. odebrał z rąk prezydenta Lecha Wałęsy tytuł profesorski. Jest członkiem Komitetu Językoznawstwa PAN oraz Rady Języka Polskiego.


Jest autorem kilkunastu książek i kilkuset artykułów. W 2002 r. ukazał się "Słownik ojczyzna polszczyzna" - publikacja, która scala wieloletni dorobek naukowca.

Jan Miodek urodził się w Tarnowskich Górach i nadal utrzymuje kontakt z Górnym Śląskiem. Kiedy tylko pozwala mu czas, odwiedza rodzinne strony. Spotyka się wtedy z przyjaciółmi z czasów młodości, z którymi lubi rozmawiać o Śląsku i po śląsku. Uważa, że dialekt śląski jest częścią polszczyzny, a nie odrębnym językiem. "Kapitałem dialektu śląskiego jest jego mozaikowość. Na ten dialekt śląski składa się kilkadziesiąt gwar. Próba kodyfikacji będzie zawsze z krzywdą dla którejś z tych gwar. Nie dajmy się zwariować" - mówił w wywiadzie dla "Dziennika Zachodniego".

Miodek jest miłośnikiem sportu. Od dziecka grał w piłkę nożną, a w liceum był rozgrywającym w drużynie koszykarzy. W młodości chciał być komentatorem sportowym. Do dziś jest kibicem piłki nożnej, wiernym od lat Ruchowi Chorzów.