Nagroda Goncourtów 2026. Kryminał o zabójstwie znanej modelki w Paryżu

Powieść, trzynasta w dorobku Jaenady, opowiada o losie Louise Cansot, modelki popularnej wśród malarzy z dzielnicy Montparnasse. Louise Cansot, nazywana Lise, została znaleziona martwa 6 września 1949 roku na nabrzeżu Javel w zachodniej części Paryża. Ciało było naprędce ubrane; wydawało się, że zabójca pozostawił je na nabrzeżu. Jednak mimo półrocznego śledztwa nikogo nie ujęto i sprawa została zamknięta.

Więcej niż kryminał

Jaenada po blisko 80 latach wrócił do tej nierozwiązanej sprawy. W powieści przeprowadza drobiazgowe śledztwo, inspirując się metodami komisarza Maigreta znanego z kryminałów Georgesa Simenona. Autor proponuje rozwiązanie zagadki kryminalnej, ale też przywraca godność Louise – młodej kobiecie o złamanym losie, nazywanej "Dziewczyną o stu portretach", ponieważ za życia była rozchwytywana przez artystów ze względu na wyjątkową urodę.

Książka Jaenady to powieściowe śledztwo, jednak los Lisy Cansot jest też tematem drugiej pozycji wydanej we Francji tej jesieni, zatytułowanej "Tragedia najpiękniejszej modelki Paryża"; jej autorem jest Luc Corlouer.

W finale Nagrody Goncourtów w tym roku znalazły się także: powieść Yannicka Haenela "La solitude des professeurs est infinie" ("Samotność nauczycieli jest bezgraniczna") i książka Sylvaina Prudhomme'a " De l'autre côté du lac" ("Z drugiej strony jeziora"). Trzecią finalistką była Clementine Melois z powieścią "Choses que je croyais perdues" ("Rzeczy, które uważałam za stracone").

Powieść z użyciem AI wycofana

Kontekstem tegorocznej Nagrody Goncourtów jest sprawa, która wstrząsnęła światem literackim w minionych miesiącach. Kanadyjsko-haitański pisarz Thelyson Orelien, którego powieść "C'etait ca ou mourir" wzbudziła wielkie uznanie krytyki, został oskarżony o napisanie tej książki z użyciem AI. Powieść, uznawana za jednego z faworytów, została ostatecznie wycofana z selekcji do Nagrody Goncourtów i innych wyróżnień. Akademia Goncourtów zapowiedziała, że zmieni regulamin, aby sprecyzować w nim, że wyróżnienie może przypaść tylko książce "napisanej przez istotę ludzką".

Kolejny temat debat we Francji to pytanie o różnorodność wydawniczą na rynku i wpływ wielkich przedsiębiorstw na nagrody literackie. Tak się bowiem złożyło, że wszystkie cztery finałowe książki wydane zostały przez wydawnictwa należące do jednego holdingu – Madrigall (jest on właścicielem wydawnictw: Gallimard, Flammarion i Les Editions du Minuit). Wcześniej zwracano uwagę, że wyróżnienie przypada autorom związanym z trzema dużymi wydawnictwami: Gallimard, Grasset i Seuil.

Spadek sprzedaży książek

Tegoroczna edycja Nagrody Goncourtów zbiega się także ze spadkiem sprzedaży książek w roku 2026. Na sytuację wpływa ogólny spadek czytelnictwa – na skutek konkurencji świata cyfrowego, który dotknął także księgarnie. Sprzedaż książek maleje również w związku z ogólnym wzrostem cen i malejącą siłą nabywczą Francuzów.

Nagroda rzędu 10 euro

Nagroda Goncourtów jest symboliczna – wartość czeku, który otrzymuje laureat to 10 euro – ale zwykle oznacza ona wielki sukces komercyjny. Według danych z lat 2019-23 laureaci osiągali sprzedaż książek na poziomie średnio 577 tys. egzemplarzy. W 2025 roku Nagrodę Goncourtów zdobyła powieść Laurenta Mauvigniera "La Maison vide" ("Pusty dom"). Zaledwie pięć miesięcy po wydaniu sprzedano 538 tysięcy egzemplarzy tej książki.

Kim jest Philippe Jaenada?

Philippe Jaenada urodził się w 1964 roku. W przeszłości czterokrotnie docierał do różnych etapów selekcji do Nagrody Goncourtów. W Polsce dziesięć lat temu ukazała się jego książka "Przestępca z zasadami. Biografia subiektywna".