"" - powiedział w czwartek podczas konferencji p. o. dyrektora Muzeum POLIN Zygmunt Stępiński, zapowiadając otwarcie nowej ekspozycji czasowej "".
Do wagi i charakteru wystaw czasowych nawiązał Piotr Wiślicki, prezes Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny: "".
"" - dodał prezes Stowarzyszenia.
"" - powiedział Artur Tanikowski, kurator wystawy. "" - wyjaśnił.
Zdjęcia, filmy, fotoeseje i makiety najpiękniejszych budynków, dokumenty pokazujące codzienne życie, przedmioty z epoki i dzieła współczesnych artystów opowiadają na wystawie o powstaniu i życiu obu miast, przybliżają ich historię, atmosferę, architekturę, sztukę oraz zwyczaje mieszkańców.
Tel Awiw, założony w 1909 r., miał być "pierwszym miastem hebrajskim". Gdynia, budowana od 1920 r., mała być "polskimi wrotami na świat". Jako nowoczesny port, miała być w pierwszym rzędzie bramą wyjazdową dla towarów i ludzi. Z kolei nadmorski Tel Awiw miał pełnić rolę bramy wjazdowej, stając się celem podróży oraz miejscem osiedlania się imigrantów przybywających, by tworzyć przyszłe państwo żydowskie. Te reprezentacyjne funkcje i początek nowego stulecia sprzyjały realizacji ambitnych planów urbanistycznych.
Do ich realizacji zaproszono znakomitych architektów. "" - wyjaśnił Tanikowski.
Na archiwalnych zdjęciach widać jak się ówcześni mieszkańcy obu miast ubierali, czym, jak pracowali i jak odpoczywali. Z dawnych plakatów propagandowych i reklam można się zorientować w jaki sposób zachwalano Gdynię i Tel Awiw turystom i jakimi hasłami zachęcano mieszkańców do budowy obu miast.
Nie tylko architektura modernistyczna łączyła oba miasta, ale także statki linii żeglugowych "Gdynia-Ameryka". Ich flagowym transatlantykiem był MS "Piłsudski", który – podobnie jak Gdynia – miał być ambasadorem polskiej kultury. Nad jego wystrojem czuwała komisja artystyczna, a wnętrza i wyposażenie jednostki projektowali czołowi polscy twórcy. Ich dziełem były nie tylko kajuty i salony, ale również detale, jak np. menu w restauracji czy zastawa stołowa – której przykłady pokazano na wystawie.
Nowe miasta i ich mit założycielski przyciągały i inspirowały artystów obu krajów. Na wystawie eksponowane są specjalnie sprowadzone z Izraela, dzieła takich artystów, jak Nahum Gutman, Reuven Rubin i Ludwig Blum.
Wystawa "", której towarzyszy imponujących rozmiarów katalog, jest związana z obchodami 100-lecia powstania miasta Gdyni, stulecia założenia Bauhausu – niemieckiej uczelni, której program ukształtował nowoczesne oblicze wielu miast Europy i dzisiejszego Izraela, wreszcie 110-lecia powstania Tel Awiwu.
Ekspozycja, która będzie czynna do 3 lutego 2020 r., powstała we współpracy z Muzeum Miasta Gdyni, pod honorowym patronatem prezydenta Gdyni Wojciecha Szczurka i mera Tel Awiwu Rona Huldaia a także Ambasady Izraela w Warszawie.
