Wystawa – "Radziwiłłowie. Historia i dziedzictwo książąt" została otwarta 10 października 2019 r. przy udziale przedstawicieli rządu Litwy oraz polskich i litewskich ekspertów muzealnych. W ciągu trzech miesięcy trwania wystawy odwiedziło ją prawie 55 tys. turystów, zorganizowano ponad 300 wycieczek z przewodnikiem, 105 interaktywnych zajęć edukacyjnych oraz 7 wydarzeń specjalnych.
Do tej pory na Litwie odbyła się jedna wystawa poświęcona słynnym litewskim rodzinom magnackim – Sapiehom, prezentowana w latach 2011-2012 na Zamku Królewskim na Wawelu w Krakowie, a później w Galerii Obrazów Wileńskich. Pomysł zorganizowania wystawy poświęconej Radziwiłłom zrodził się kilka lat temu, a impulsem była konferencja naukowa, która odbyła się w Muzeum Narodowym - Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w 2015 roku, na której prezentowano różne dziedziny działalności i dziedzictwo Radziwiłłów.
Łącznie na wystawie znalazło się ponad 350 eksponatów z około 40 muzeów, bibliotek, archiwów, kościołów, klasztorów i prywatnych kolekcji z 7 krajów świata - Litwy, Polski, Białorusi, Ukrainy, Niemiec, Francji i Ziemi Świętej (Jerozolima). Najbardziej imponujące eksponaty z instytucji zagranicznych pochodziły głównie z Muzeum Narodowego w Warszawie, Zamku Królewskiego w Warszawie, Zamku Królewskiego na Wawelu w Krakowie oraz Centralnego Archiwum Akt Historycznych w Warszawie.
– mówi dr Vydas Dolinskas, dyrektor Muzeum Narodowego - Pałacu Wielkich Książąt Litewskich.
Duża część wystawy opowiadała o wyjątkowych zasługach książąt Radziwiłłów dla Kościoła katolickiego i reformacji oraz zapoznawała zwiedzających z ceremonią pogrzebową praktykowaną w rodzinie.
Wystawa zawierała także ponad 100 portretów Radziwiłłów z XVI-XIX w., z których większość to portrety dam z rodziny, wpatrujących się w zwiedzających ze ścian galerii. Wśród nich słynna podobizna przedstawiająca Barbarę Radziwiłłównę, listy, dokumenty i inne eksponaty, które uchwyciły najważniejsze wydarzenia historyczne - wszystkie te przedmioty opowiadają legendarną historię Barbary Radziwiłłówny i Zygmunta Augusta.
Poza tym na wystawie można było zobaczyć pierwsze w całym Wielkim Księstwie Litewskim dokumenty, na mocy których w XVI wieku cesarze rzymscy nadali Radziwiłłom status książęcy.
Wyjątkowym eksponatem, który można było zobaczyć podczas wystawy, był srebrny kielich liturgiczny i patena, ofiarowane Kościołowi Narodzenia Pańskiego w Betlejem przez Wielkiego Marszałka Litewskiego i Wileńskiego Palatyna, księcia Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła Sierotkę podczas jego podróży do Jerozolimy (1582-1584). Kielich, którego od 400 lat nie widziano, został przywieziony z Jerozolimy na wystawę w Wilnie.
– dodaje dr Vydas Dolinskas.
Maciej Radziwiłł, współorganizator wystawy, mecenas sztuki i założyciel Fundacji Trzy Trąby przekazał na wystawę ponad 100 obiektów z własnej kolekcji. Składają się na nią skarby sztuki i relikty rodzinne. Maciej Radziwiłł aktywnie promuje współpracę między Litwą a Polską i ich sąsiadami, za co w 2019 r. został odznaczony Orderem Zasług dla Republiki Litewskiej.
– mówi Maciej Radziwiłł, założyciel Fundacji Trzy Trąby i współorganizator wystawy.
Zwiedzający podczas wystawy mogli korzystać z interaktywnych zajęć edukacyjnych, stworzonych specjalnie z tej okazji - zagrać w interaktywną grę, wykorzystującą kopie kafli piecowych z heraldyką Radziwiłłów stworzone na drukarkach 3D lub przymierzyć pierścień z wybranym zabytkowym symbolem. Jedną z najpopularniejszych aktywności gości muzeum była interaktywna gra, pod nazwą "Mądrzy Radziwiłłowie", która pozwalała zwiedzać wystawę w połączeniu z popularną aplikacją Action Bound.
Wystawę odwiedziło wielu znakomitych gości, m.in. prezydent Litwy – Gitanas Nausėda z małżonką Dianą, małżonka Prezydenta RP – Agata Duda, Przewodniczący litewskiego Sejmu – Viktoras Pranckietis, Minister Obrony Narodowej Polski – Mariusz Błaszczak oraz najważniejsi ministrowie litewskiego rządu , dyplomaci i ambasadorowie z całego świata.
