Miasto, które uzyska tytuł ESK 2016, otrzyma nagrodę im. Meliny Mercouri w wysokości półtora miliona euro. Organizatorem konkursu ze strony polskiej jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Warunkiem uczestnictwa w konkursie jest przygotowanie przez zainteresowane miasta propozycji programu obchodów ESK 2016.

Minister Bogdan Zdrojewski podkreślił, że termin nadsyłania ofert miast mija 31 sierpnia 2010 roku. Zwrócił uwagę, że w konkursie brane pod uwagę będą rozmaite kryteria, m.in. to ile przeznacza dane miasto w swym budżecie na kulturę. "Ważne jest to, co świadczy o zainteresowaniu miast inwestowaniem w kulturę - wydatki na kulturę, jakość tych wydatków, absorpcja środków europejskich - powiedział Zdrojewski. - Ważne, aby wybrana stolica godnie reprezentowała całe państwo polskie, a nie tylko własną społeczność" - podkreślił.

Wnioski kandydatów oceni 13-osobowa komisja, w której skład wejdą eksperci mianowani przez instytucje europejskie (po dwie osoby mianuje Rada Europejska, Komisja Europejska, Parlament Europejski, jedną - Komitet Regionów). Sześć osób wskaże minister kultury.

Podsekretarz stanu w MKiDN Monika Smoleń podkreśliła, że oceniająca oferty poszczególnych miast komisja uwagę zwraca przede wszystkim na dwa kryteria merytoryczne składanych wniosków: "wymiar europejski" oraz "miasto i obywatele". "Program, który zostanie zaproponowany przez dane miasto, ma być nacechowany europejskim charakterem tego miejsca, powinien prowadzić do nawiązywania współpracy, wymiany kulturalnej, dialogu międzynarodowego. W ramach drugiego kryterium miasta powinny przygotować i stworzyć taki program kulturalny, w którym będą mogli, chcieli uczestniczyć i identyfikować się mieszkańcy".

Konkurs składa się z dwóch etapów: selekcji wstępnej (wybór 2-4 miast) i końcowej (wybór jednego konkretnego miasta). Po zakończeniu obu etapów minister kultury nominuje jedno miasto do tytułu ESK 2016 i przekaże swą decyzję instytucjom europejskim. Ostateczną decyzję, po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego i zaleceniach Komisji Europejskiej podejmie Rada UE w drugim kwartale 2012 roku.

Regulamin konkursu dostępny jest na stronie www.mkidn.gov.pl/esk2016.

Idea Europejskiej Stolicy Kultury (ESK) zrodziła się 13 maja 1985 roku, podczas spotkania Rady Europejskiej Ministrów Kultury. Przedstawiła ją grecka minister kultury Melina Mercouri. Corocznie tytuł ten otrzymują inne miasta - od 2009 roku są to miasta: jedno ze "starego" i jedno z "nowego" państwa członkowskiego.

W 2009 roku tytuł ESK dzielą litewskie Wilno oraz austriacki Linz.