"Szeroki krąg"
Wojciech Wieteska
Fotoplastikon, Warszawa
do 17 lutego


W 1929 roku niemiecki fotograf August Sander wydał album "Oblicza czasu" - 60 portretów zwykłych ludzi. Cukiernik, bezrobotny, murarz w roboczym albo odświętnym ubraniu patrzyli prosto w obiektyw, prezentując kadzie, trzymając pryzmę cegieł tudzież opierając się na laseczce. Tamta publikacja była zaledwie początkiem monumentalnego, nigdy nie ukończonego projektu Sandera -- próby przedstawienia spektrum niemieckiego społeczeństwa na początku XX wieku. Fotografia - technika trudna, jeszcze prawie pionierska - działać miała jak chirurgiczny skalpel; miało być obiektywnie, analitycznie i totalnie. Ponad 80 lat później za sfotografowanie swojego społecznego widnokręgu zabrał się Wojtek Wieteska.

Projekt Wieteski, cykl zupełnie współczesnych portretów, warszawiaków można oglądać nie w albumie, ale w medium wprost idealnym do tego celu - drewnianej beczce warszawskiego fotoplastikonu, w którą zagląda się przez stary, cynowy binokular. Nie dajmy się jednak historycznym dekoracjom, zdjęcia Wieteski nie mają w sobie nic z retro-sentymentalizmu; są absolutnie świadome przemian, którym poddawała się fotografia w ostatnich kilku dekadach. Spokojnie mogłyby trafić do ambitnej komercyjnej galerii; pokazywanie tych kadrów w miejscu popularnym, gdzie w trudzie i znoju wskrzesza się warszawską tożsamość, tylko dodaje ich pieprzu. To, co cieszy rodziny z dziećmi i hałaśliwą grupę meksykańskich turystów, też może być świetną fotografią. To, co ogląda się w trójwymiarze i za szkiełkiem, tak jak kiedyś oglądało się roznegliżowane zdjęcia w objazdowych cyrkach, też może być współczesne.