Świetny, dlaczego nie? To w końcu jeden z niewielu tak pozytywnych obrazów ruchu hipisowskiego. Nawet teraz może mieć wpływ na postrzeganie tego, co robiliśmy w
młodości. W końcu szczególnie w Polsce mieliśmy wyjątkowo zszarganą opinię.
Polscy hipisi jeździli na seanse na Węgry. Organizowały się całe pielgrzymki do Budapesztu.
Dzisiaj to może dziwne, ale informacje w dawnym bloku wschodnim rozchodziły się szybko. Szczególnie wśród hipisów. Wiedzieliśmy, że Węgry stały się oazą wolności. W sklepach –
zachodnie płyty i gitary, w kinach - fajne filmy. "Easy Rider" czy właśnie "Hair" tam miały oficjalną dystrybucję. Więc we trzech czy czterech wsiadaliśmy
w pociąg i jechaliśmy do Budapesztu. Potem można było jechać dalej autostopem. Niestety, musieliśmy jeździć pociągiem przez Czechy, bo tam dla odmiany reżim przycisnął. W Budapeszcie
spaliśmy na polu namiotowym, nieopodal odbywały się koncerty - grały Lokomotiv GT i Flamingo. "Hair" znaleźliśmy w małym osiedlowym kinie. Węgierskich napisów nie
rozumieliśmy, a nasz angielski też był dość umowny. Więc dialogi pozostawały dla nas tajemnicą, ale to, co widzieliśmy na ekranie, i muzyka wystarczyły. No i na polu namiotowym było
świetnie. Mnóstwo hipisów z NRD, ładne Węgierki, dobre wino i świetne jedzenie...
Niestety zawód. To był hollywoodzki popularny film, który pokazywał nasz ruch w fajnym świetle. Wszyscy oglądaliśmy go z wypiekami na twarzy, ale mieliśmy poczucie, że powstał za późno.
Do tego w Polsce pokazano go jeszcze później, kiedy ruch był już w fazie schyłkowej. Oczywiście pozostał ważny jako dokument tamtych czasów.
W większości krajów ludzie dojrzewający w tamtej epoce są dziś przy władzy. W Stanach z tamtego pokolenia był Bill Clinton. Obama jest nieco młodszy, ale odwołuje się do tamtych ideałów,
w końcu jego rodzice byli zwiazani z tym ruchem. Nawet w Rosji - przecież Putin był pułkownikiem KGB, który szczególnie intensywnie zwalczał hipisów w Leningradzie.
Ostatnio rozmawiałem z moim przyjacielem Piotrem Rypsonem, który stwierdził, że hipisi w mojej książce są tacy katoliccy i patriarchalni. Paradoksalne, ale to prawdziwy obraz. To, że na ruch
hipisowski w Polsce nałożył się ten właściwy nam konserwatywno-patriarchalno-katolicki paradygmat, było do przewidzenia. Nie mieliśmy orgii seksualnych, no, może jakieś były, ale raczej na
marginesie. Mężczyźni sprawowali władzę, rola kobiet była dużo mniej istotna.
To mi słusznie zarzucano. Ale muszę na swoje usprawiedliwienie powiedzieć, że dotarłem do ważnych kobiecych postaci ruchu hipisowskiego w Polsce i one mi odmówiły. Jedna z nich, artystka
mieszkająca dzisiaj w Holandii, stwierdziła, że to był błąd młodości i wydawało się, że traktuje swoją przeszłość, jakby była w jakiejś grupie przestępczej. Byłem w szoku. Inna,
która pracuje dzisiaj w Polskim Radiu, odmówiła. Trzecia - Dolores, która mieszka dzisiaj w Londynie, zmieniła imię i jest w jakiejś grupie hinduistyczno-religijnej. Zadeklarowała, że bardzo
chętnie ze mną porozmawia, po czym nie oddzwoniła. Krzysztof Masłoń napisał w "Rzeczpospolitej", że polskie hipiski były materacami. To nie jest prawda. Ale takim stosunkiem
do udokumentowania ich roli nie dały szansy na zmianę tej opinii. Nawet Kora niechętnie mówiła o swoich doświadczeniach, twierdząc, że dla niej to był epizod i trafiła do ruchu tylko
dlatego, że jej chłopak, Pies, był hipisem.
Ruch hipisów miał być z założenia ruchem bez liderów. Ale nie oszukujmy się, każda grupa społeczna ma swoją strukturę. Zawsze powstaje hierarchia i nawet jeśli nie chcemy, naturalnie
wyłaniają się liderzy. Wśród polskich hipisów też tacy byli: Prorok, Pies, Dziki czy Zappa. Jak chcesz zniszczyć ruch, musisz uderzyć w przywódców i dlatego to właśnie nimi zajęła się
esbecja.
Drugim stały się narkotyki, a właściwie polska heroina, czyli kompot. Wszystko zaczęło się pięknie - miękkie narkotyki miały zmieniać świadomość. I niektórym zmieniły. Ale też wielu
zaczęło brać te ciężkie, uzależniać się i to przyczyniło się do szybkiego upadku. W pewnym momencie okazało się, że nasz ruch składał się z degeneratów wstrzykujących sobie kompot
na polu makowym. Ci, którzy tworzyli go w pierwszym, heroicznym okresie, rezygnowali. Większość z nas zaczęła działać na innych polach, w bardziej konstruktywny sposób.
Byliśmy otwarci na wszystkich. W końcu nie byliśmy ZMS-em i nie sprawdzaliśmy, kim są ci, którzy chcą się do nas przyłączyć. A często byli to ludzie niezrównoważeni psychicznie, nie
mający kontaktu ze sobą, ze społeczeństwem, schizofrenicy, psychopaci... W końcu wśród hipisów był kult haju. To, co jest "high", było lepsze. Kto był
"high", miał wgląd. Były hajowe książki, filmy i ludzie. Tacy, którzy są na haju bez narkotyków, i ci, którzy biorą narkotyki i są na haju, wreszcie ci, którzy je
biorą, ale nie są. Schizofrenicy byli dla nas "high" - oni mieli pewien wgląd od razu.
W czasach wojny w Wietnamie, o których opowiada "Hair", w Polsce dochodziło do absurdalnych sytuacji. W fabrykach zarządzano odgórnie organizację manifestacji przeciwko
amerykańskiej wojnie z wietnamskimi komunistami. A kiedy do Polski przyjechał Nixon, milicja przeprowadziła w większych miastach akcję "Porządek" - zamknięto w wszystkich
hipisów, żeby udaremnić ewentualne manifestacje przeciwko tej samej wojnie. Jako hipis jestem przeciwko konfliktom zbrojnym. Na szczęście nie biorą już nikogo do wojska wbrew jego woli. Gdyby
było inaczej, zrobiłbym wszystko, żeby mój syn nie musiał iść do armii. Sam już w szkole średniej zacząłem chodzić do psychiatry i przedstawiać mu wyolbrzymione przeżycia, na wypadek
gdybym nie dostał się na studia. Wielu z nas tak robiło. W przypadku konfliktów w Afganistanie czy Iraku zawiesiłbym jednak swoją pacyfistyczną pryncypialność. Wyszliśmy z tego straszliwego
systemu także dzięki wsparciu Amerykanów i teraz czujemy się zobowiązani do spłaty tego długu, nawet w niesprawiedliwych wojnach.
Sam jestem ciekawy. To będzie taki papierek lakmusowy. Moja książka sprzedała się w 4 tys. egzemplarzy i to podobno jest sukces. Ale kino jest bardziej masową sztuką, a to jest bardzo dobry
film, znany reżyser i świetna muzyka. Więc mam nadzieję, że pojdą go zobaczyć młodzi. Choćby ci, którzy współpracują z Jurkiem Owsiakiem. Bo przecież oni na Przystanku Woodstock obcują
właśnie z hipisowską energią, nawet jeśli robią to nieświadomie. No i mam nadzieję, że poczują to samo co my ponad 30 lat temu. Że świat można zmieniać.
