Dziennik Gazeta Prawana logo

Daniel Odija: Życie kreśli sztukę

23 stycznia 2010, 20:55
Ten tekst przeczytasz w 6 minut
"Ja nie robię sztuki. Nie zastanawiam się nad tym, jaka barwa może pasować albo nie pasować. Po prostu życie kreśli sztukę. To życie wyznacza tematy moich książek" - wyznał nam Daniel Odija. Z autorem "Kroniki umarłych" rozmawiamy o muzyce, demoniczności polskiego morza i... szaleństwie.


Tak, słucham jazzu – głównie Milesa Davisa, Johna Coltrane’a, Dona Cherry’ego, ale też i wielu innych… Przede wszystkim jednak słucham rocka: od klasycznego po progresywny, od punka po industrial, często też funk i reggae, trochę muzyki eksperymentalnej, ambientu spod znaku Briana Eno, a z muzyki poważnej lubię minimalistów. Naprawdę dużo słucham. W ogóle jestem zakochany w muzyce.


Ja nie robię sztuki. Nie zastanawiam się nad tym, jaka barwa może pasować albo nie pasować. Po prostu życie kreśli sztukę. To życie wyznacza tematy moich książek. Przez pisanie próbuję spokojniej przemyśleć to, z czym się zderzyłem. Nawet jeśli pewne historie są dodane na potrzeby powieści, zawsze wynikają z prawdziwego zdarzenia. Jeszcze jedno: gdybym w życiu skakał z radości, pewnie i książka byłaby radośniejsza. Z drugiej strony zdarzało się, że swoje najśmieszniejsze rzeczy pisałem w smutku. Sam nie wiem… A jeśli chodzi o to, jaka muzyka bardziej pasowałaby do mojej powieści, i że raczej nie jazz – muzyka poważna na zilustrowanie smutku to stereotyp tak ciężki i ograny, że aż mdli. Największą samotność i rozpacz można przeżywać na dyskotece.


Nie wiem, czy marzenie Mateusza o stworzeniu genialnej kompozycji jest małym marzeniem. Albo odnalezienie wiary przez księdza Janka. Albo modlitwa Ireny o to, by minął ból jej śmiertelnie chorego syna… To jest raczej opowieść o stanie ducha niż o stanie konta. Jeśli ktoś w „Kronice umarłych” szuka małej stabilizacji, to raczej chodzi tu o spokojny sen, o uwolnienie się od koszmarów i o czerpanie radości z życia. Przecież tu wszyscy czegoś się boją! Ale na pewno nie jest to strach przed tym, że ktoś z nich ma gorszy samochód od sąsiada albo nie stać go na zagraniczną wycieczkę. W tej książce tego w ogóle nie ma. Ja się tu przyglądam fobiom duchowym, a nie tym stworzonym przez mamonę.


Estetyka mediów i sposób przekazywania informacji odrzuca mnie, co nie znaczy, że nie cenię zawodu dziennikarza, a tym bardziej ludzi, którzy są dziennikarzami. Mam wśród nich kilku przyjaciół. Jestem emocjonalnie związany ze słupską redakcją. Wiem, jaka to harówa, i cenię dziennikarski wysiłek. Coraz mniej zresztą pracuję w dziennikarstwie, bo mam inne okazje do zarabiania pieniędzy. Walczę o to, by mieć jak najwięcej czasu na pisanie.


Pracuje się, by zarobić pieniądze. Wolałbym zarabiać pieniądze tylko pisaniem książek. Choć przyznaję, że często inspirowała mnie praca niezwiązana z pisaniem, ale gdy zaczynało brakować czasu na pisanie, stawała się utrapieniem. Stypendia twórcze z pewnością są wygodne i potrzebne, choć korzystałem tylko raz – za bardzo tęsknię za rodziną. Trzeba jednak przyznać, że pozwalają poznać inny świat od tego, który się ma na co dzień, i dają czas na pisanie. To jest w nich dobre. Zresztą korzystanie z nich zależy od możliwości, sytuacji życiowej i mentalności pisarza.


Ja wiem, co chcę pisać i jak chcę pisać. Jakość prozy raczej zależy od intelektualnej formy niż od tego, czy trzymam w ręce umowę, z której wynika, że dana powieść będzie wydana. Jeśli nie będę miał pewności, że zostanie wydana i będę musiał szukać wydawcy, na pewno nie przestanę pisać. I tak napiszę, bo to nałóg, bo to podsumowanie etapu życia, bo to uzupełnienie smaków życia. Pisanie jest dla mnie bardzo ważne.


Mnie nie interesuje naród. Mnie interesuje jednostka. Przyglądam się historiom rodzinnym, a nie narodowym. Dlatego przez pryzmat jednostki zastanawiam się nad tym, czy warto uwalniać się od przeszłości. Niebezpieczeństwo widzę w zbytnim zanurzaniu się w żałobie, co łączy się z kultywowaniem przeszłości. Wtedy jest ryzyko, że nigdy nie obudzimy się do życia, które akurat rozgrywa się wokół nas.


Szaleństwo jest głównym tematem tej książki. Budzi się w głowie i poza głowę nie wykracza, choć ten, kto jest nękany przez demony, ma pewność, że pochodzą one z zewnątrz. Z drugiej strony – człowieka stać na czyny dorównujące czynom najokrutniejszych demonów umysłu. Wydaje mi się, że otoczenie może wpłynąć na samopoczucie, ale musimy pamiętać, że to tylko książka. W dodatku nie za bardzo realistyczna, raczej magiczna. Dlatego morze jest tu potrzebne do budowania atmosfery, choć dla bohaterów książki bywa tworem inspirującym powstawanie koszmarów na jawie. Znam nasze morze. Codzienne wdycham jego zapach. Jest zimne i surowe. Bez wysp, monotonne. Pokazuje, jacy jesteśmy mali, i jaka siła tkwi w naturze. Zabija bez sumienia. Ale – gdy się na nie patrzy i plaża jest pusta – pozwala na spokojny namysł.

Obłęd dotyka raczej ludzi wrażliwych. Wyczulonych przede wszystkim na swoim punkcie. Co do religijności? To trudna sprawa. W „Kronice umarłych” mamy księdza, który stracił wiarę, bo próbował ją zrozumieć, i muzyka, którego szaleństwo jest silnie związane z symbolami religijnymi i z postaciami z Księgi. Niech ich zmagania mówią za siebie. Swoje zmagania z wiarą pozostawiam sobie.

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło dziennik.pl
Zapisz się na newsletter
Świadczenia, emerytury, podatki, zmiany przepisów, newsy gospodarcze... To wszystko i wiele więcej znajdziesz w newsletterze Dziennik Radzi. Chcesz się dowiedzieć, kto może przejść na wcześniejszą emeryturę? A może jakie ulgi można odliczyć od podatku? Kto może otrzymać środki w ramach renty wdowiej? Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco!

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj