Dziennik Gazeta Prawana logo

85 lat temu urodził się Janusz Christa - jeden z ojców polskiego komiksu, autor serii "Kajko i Kokosz"

19 lipca 2019, 07:49
Ten tekst przeczytasz w 7 minut
Kajko i Kokosz - Festiwal czarownic, plansza komiksowa nr 2 B, 1981 r.
Kajko i Kokosz - Festiwal czarownic, plansza komiksowa nr 2 B, 1981 r./Media
Był mistrzem narracji, żył opowiadaniem; a ponieważ także rysował, te opowieści zamieniały się w komiksy - powiedział PAP o Januszu Chriście, rysowniku, który 19 lipca obchodziłby 85 urodziny. krytyk i publicysta Kamil Śmiałkowski.

Był, obok Papcia Chmiela, twórcy "Tytusa, Romka i A‘Tomka" - prekursorem komiksu w PRL. Debiutował w 1957 r. w magazynach "Przygoda" i "Jazz". W "Wieczorze Wybrzeża" wystartował komiksowym cyklem o marynarzu Kajtku-Majtku, do którego szybko doszlusował diametralnie różny odeń kolega - Koko. Ta seria komiksowa doczekała się wielu wydań i wznowień, a "Kajtek i Koko w Kosmosie" do dziś pozostaje najdłuższym polskim komiksem - wydany w 2011 r. przez Egmont album liczy 672 strony. Największą popularność przyniosły Chriście jednak przygody Kajka i Kokosza, które zaczął rysować na początku lat 70. Drukowane najpierw w "Wieczorze Wybrzeża", a potem w "Świecie Młodych", wypełniły w rezultacie 20 albumów komiksowych - trzy z nich zostały później wydane po kaszubsku, śląsku i w gwarze podhalańskiej. Jak podaje poświęcona artyście strona: na-plasterki.blogspot.com. w sumie narysował 4 tys. 700 komiksowych pasków, 700 plansz i olbrzymią liczbę ilustracji. Wydał ok. 40 albumów komiksowych w łącznym nakładzie 10 mln egzemplarzy.

Janusz Christa urodził się 19 lipca 1934 r. w jeszcze polskim Wilnie, przeżył w tym mieście okupację sowiecką i niemiecką. Ojciec - Kazimierz, legionista i uczestnik wojny polsko-bolszewickiej - i dwaj starsi bracia byli żołnierzami Wileńskiego Okręgu AK. Bracia Olgierd, ps. Leszek i Zdzisław, ps. Mamut walczyli w 5. Wileńskiej Brygadzie AK mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki".

- wspominał sam Christa w książce "Janusz Christa - wyznania spisane" Krzysztofa Janicza i Kamila Śmiałkowskiego.

Po wojnie rodzina osiadła w Sopocie. Tu Janusz poszedł do szkoły i wstąpił do harcerstwa. Nie ukończył żadnej szkoły plastycznej, był samoukiem.

- opowiadał o początkach swojego rysowania Christa w książce Janicza i Śmiałkowskiego. wspominał.

- powiedział PAP Kamil Śmiałkowski.

- tak Christa ujawniał w książce Janicza i Śmiałkowskiego kulisy swojego debiutu. Powstał problem, gdy zaproszono go do siedziby redakcji, redaktorzy jednak docenili poczucie humoru dobrze rokującego młodego autora i problem znikł. - wspominał.

- powiedział PAP Szymon Holcman, popularyzator i wydawca komiksów. dodał.

Największą popularność dali Chriście Kajko i Kokosz - dzielni woje łatwo wpadającego w rozpacz i panikę kasztelana Mirmiła. Byli postrzegani jako Słowianie, walczyli z przypominającymi Krzyżaków Zbójcerzami dowodzonymi przez Hegemona, aparycją zbliżonego do Hermanna Goeringa i Kaprala urodą przypominającego Hitlera. "Christa nie chciał mieć problemów z cenzurą PRL i Kościołem Katolickim, dlatego akcję osadził w bliżej nieokreślonej, parasłowiańskiej rzeczywistości" - napisał Łukasz Chmielewski w portalu "Culture.pl". "Rysował bardzo stylowo, a jego kreska była pewna i wyrazista. Potrafił także świetnie opowiadać. Jego fabuły były lekkie, nienachalne i dowcipne. Często zawierały aluzje do rzeczywistości PRL" - dodał.

Kontrowersje budziło podobieństwo Kajka i Kokosza do Asteriksa i Obeliksa Rene Goscinnego i Alberta Uderzo - w domyśle czaił się zarzut o plagiat.

- skomentował w rozmowie z PAP Szymon Holcman. wspominał.

Co prawda pierwszy komiks o Asteriksie ukazał pod koniec 1959 r., a pierwsze przygody Kajka i Kokosza opublikowano w 1972 r. ale historyjki o Kajtku i Koku - bazujące na tym samym kontraście bohaterów - których można uznać za protoplastów rodzimych wojów Christa wydrukował już w 1958 r. -- ocenił Chmielewski.

- podkreślił Szymon Holcman.

W 2010 r. Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie wystawił w 2010 r. spektakl "Kajko i Kokosz" w reżyserii Marty Ogrodzińskiej. Dzielni woje są bohaterami gier planszowych i komputerowych, a od 2016 r. wydawnictwo Egmont publikuje ich nowe przygody pisane i rysowane przez nowych autorów. Ukazały się już trzy albumy - ostatni "Królewska Konna" w czerwcu 2019 r.

W 2007 r. Janusz Christa został odznaczony Srebrnym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis". Zmarł 15 listopada 2008 r. w Sopocie.

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło PAP
Zapisz się na newsletter
Najważniejsze wydarzenia polityczne i społeczne, istotne wiadomości kulturalne, najlepsza rozrywka, pomocne porady i najświeższa prognoza pogody. To wszystko i wiele więcej znajdziesz w newsletterze Dziennik.pl. Trzymamy rękę na pulsie Polski i świata. Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco!

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj