Wybitna polska historyczka literatury, wykładowczyni, profesor nauk humanistycznych, związana m.in. z Instytutem Literackim PAN, Uniwersytetem Warszawskim i Uniwersytetem Gdańskim, autorka książek m.in. o polskim i europejskim romantyzmie zmarła 23 sierpnia w Warszawie. Miała 93 lata.
Prof. Janion na wojskowych Powązkach w Warszawie żegnali w piątek przedstawiciele świata nauki, kultury, polityki, jej uczniowie i wychowankowie.
"" – wyznała Tokarczuk w liście odczytanym przez Kazimierę Szczukę.
Noblistka podkreśliła, że wytrwale czekała na wszystko, co Janion napisała. "" – napisała noblistka dodając, że "".
"" – napisała noblistka podkreślając, że "" – podsumowała.
List do uczestników uroczystości skierował też Adam Pomorski, prezes polskiego PEN Clubu. "" – przypomniał Pomorski w liście odczytanym przez prof. Dorotę Siwicką.
"" - podkreślił Pomorski.
Wskazał, że "". "" - napisał prezes polskiego PEN Clubu.
Dodał, że "J". "" – podkreślił Pomorski.
Pisarka, publicystka, feministka Agnieszka Graff przypomniała, że Janion "y". Jak mówiła, "".
Zaznaczyła, że pisarstwo Janion nie jest "". "" – dodała.
Założycielka Archiwum Marii Janion prof. Monika Rudaś-Grodzka z IBL PAN przyznała, że za sprawą prof. Janion "wybrała wiek XIX". "" - podkreśliła.
Po jej wystąpieniu uczennice i spadkobierczynie Janion wyszły przed scenę z transparentem "". Wśród nich była m.in Sylwia Chutnik, pisarka, działaczka społeczna.
W trakcie uroczystości aktor Jerzy Radziwiłowicz odczytał fragment poezji Mickiewicza, a artysta ludowy Adam Strug wykonał pieśń "".
W Alei Profesorskiej, miejscu gdzie spoczęła prof. Janion, przedstawiciele Kościoła Rzymskokatolickiego, Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, Kościoła Luterańskiego, Polskiej Unii Buddyjskiej oraz Naczelny Rabin Polski odmówili modlitwę międzyreligijną.
Autorka "" urodziła się w podwileńskich Mońkach 24 grudnia 1926 r., dokładnie 128 lat po Mickiewiczu. Pochodziła z niezamożnej rodziny - samotna matka utrzymywała ją i jej brata, bardzo starając się o to, by dzieci zdobyły wykształcenie. Podczas okupacji, którą rodzina spędziła w Wilnie, Maria i jej brat uczęszczali na tajne komplety.
Po wojnie rodzina Janionów osiedliła się w Łodzi, gdzie Maria rozpoczęła studia polonistyczne. Wraz z najbliższą przyjaciółką - Maryną Żmigrodzką - obracały się w kręgu marksistowskiej "", której redaktora naczelnego, Stefana Żółkiewskiego, pieszczotliwie nazywały "". Kredyt zaufania, jaki początkowo miał u niej marksizm, Janion tłumaczy doświadczeniem wojny i przekonaniem, że sowiecka dominacja może zapewnić trwały pokój. Wraz z Maryną Żmigrodzką zapisały się do partii, skąd Janion została usunięta dopiero w 1978 r.
Janion zajmuje w polskiej humanistyce miejsce szczególne. Stworzyła własne, bardzo osobiste i współczesne rozumienie romantyzmu. Po całych latach, gdy poezję romantyczną traktowano jak rodzaj nietykalnego skansenu historycznoliterackiego, jej "" (1975) była dla wielu objawieniem. Pod jej piórem romantyczne postaci ożywały, romantyczne rozumienie świata okazywało się nagle kluczem do zrozumienia współczesności. Janion wyprowadziła romantyzm z getta pojęć historycznoliterackich, stworzyła z niego kategorię określająca pewien sposób myślenia, wartościowania świata, aktualny we wszystkich czasach i epokach.
Mistrzyni - tak mówili o prof. Marii Janion jej studenci. Jest ich już kilka pokoleń - uczestników głośnych seminariów na Uniwersytecie Gdańskim i Warszawskim oraz w Instytucie Badań Literackich PAN. Seminaria prowadzone przez Marię Janion przyciągały nie tylko polonistów - na tych zajęciach spotykali się studenci niemal wszystkich wydziałów humanistycznych.
W 1980 r. przyznano Marii Janion Nagrodę Fundacji Jurzykowskiego w Nowym Jorku, a w 1991 r. otrzymała Nagrodę "Literatury" w dziedzinie eseistyki za książkę "Życie pośmiertne Konrada Wallenroda". W 1999 r. wręczono Janion Nagrodę Wielkiej Fundacji Kultury za rok 1998.
W 2007 r. otrzymała Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis". W tym samym roku otrzymała specjalny Paszport "Polityki" dla kreatora kultury. Była laureatka Nagrody Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury "Splendor Gedanensis" za 2007 r.
W 2009 r. przyznano jej Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W tym samym roku otrzymała Nagrodę "Hiacynt" przyznawana przez Fundację Równości, a rok później Nagrodę Specjalną Kongresu Kobiet.
W 2012 r. we Francji uhonorowano prof. Janion Narodowym Orderem Zasługi. W 2018 r. przyznano jej Nagrodę Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego.
