Kultura

Nowojorczycy udowadniają, że traumę po zamachach 11 września mają za sobą. Do rangi symbolu zaleczonych ran po ataku na WTC urósł ostatnio budowany w niedalekim sąsiedztwie zniszczonych Twin Towers wieżowiec Franka Gehry'ego. Czyżby mieszkańcy Wielkiego Jabłka chcieli pokazać światu, że już nie boją się mieszkać wysoko?

Padł kolejny kinowy rekord. Superprodukcja Jamesa Camerona - film "Avatar" wykonany w technologii 3D - zarobiła w ciągu siedemnastu dni ponad miliard dolarów. Jak dotąd taki wyczyn udał się zaledwie pięciu filmom, lecz w dłuższym czasie.

To był dobry rok dla premier książek, które powinniśmy byli poznać już dawno temu. To był rok sporego fermentu w polskiej poezji. Rok 2009 dowiódł wreszcie, że mamy całkiem niezły zestaw profesjonalnych pisarzy, którzy po prostu nie zawodzą. Sprawdźcie nasze literackie podsumowanie ostatnich dwunastu miesięcy.

Nie dajmy się zwieść pozorom. Kolorowa jak żelki „New Super Mario Bros. Wii” z serii liczącej ponad sto odsłon nie jest grą dla dzieci. To wyjątkowy prezent dla tych, którzy grali w pierwszą część 25 lat temu.

Uznając oryginalność dramaturgii Iwana Wyrypajewa, uważam ją za mocno przecenioną. „Lipiec” w warszawskim Teatrze Na Woli całą swą siłę zawdzięcza Karolinie Gruszce w jednej z najbardziej zdumiewających ról, jakie zdarzyły się w ostatnich sezonach.

W 2009 roku prawie bez wyjątku sztuce przyrastało - sukcesów, świetnych inicjatyw, dobrych wystaw. Działo się może mniej niż w poprzednich latach, ale i tak słowo na "k" w tym zestawieniu się pojawi się tylko raz. Kryzys sprawił, że polscy marszandzi nie brylowali na światowych salonach, a wzięci artyści zarobili mniej. Ale odbiorcy sztuki mieli powody do zadowolenia.

Gdyby miniony rok zakończył się wraz z poprzednim sezonem, skwitowalibyśmy go litanią zachwytów. Ostatnie miesiące aż tylu olśnień nie przyniosły, ale poczucie, że polski teatr ma się nad wyraz dobrze - pozostało.

Swoją pierwszą powieścią "PiT" Jacek Bierut wysoko zawiesił poprzeczkę. To nie był jednorazowy wystrzał. W przypadku ostatniego dzieła autora "Spojenia" mamy do czynienia z konsekwencją, z połączeniem formalnego eksperymentu z potoczystą opowieścią.

Czy młody design może być odpowiedzialny? Na to pytanie próbowali odpowiedzieć polscy i izraelscy studenci wzornictwa przemysłowego. Ich prace pokazano na wystawie "Od idei do obiektu, od obiektu do produktu" w podtelawiwskim Holonie.

XX-lecie wolności to był czas dynamiczny, co znalazło odzwierciedlenie również w teatrze. Podjął się on opisać po swojemu ustrojowe przemiany. Czy się udało? Ten okres ciągle jeszcze wymyka się jednoznacznej ocenie.

Ta lektura nie ma sprawić nam przyjemności. To potężne działo, które pisarka wytacza przeciwko rodakom. W wydanych po polsku "Dzieciach umarłych" noblistka z Wiednia znów rozprawia się z narodowymi demonami. O jeden raz za dużo.

Pisarz Grigorij Bakłanow, autor powieści wojennych, a w latach pieriestrojki - redaktor miesięcznika "Znamja", zmarł w środę w Moskwie w wieku 86 lat.

Który to już tom? Który album? Jaka seria? Niezorientowani w uniwersum gwiezdnych wojen mogą spokojnie sobie darować liczenie i umiejscowienie kolejnych odcinków gwiezdnej sagi. Ale dla wiernych, oddanych i delikatnie szalonych fanów rycerzy Jedi, lordów Sith i całego wszechświata stworzonego przez George'a Lucasa, to następny odcinek gwiezdnej biblii, bez której nie można żyć.

Agnieszka Glińska kolejny raz udowadnia, że klasyków nie trzeba wciskać we współczesny kostium i poprawiać. Jej "Sztuka bez tytułu" w Teatrze Współczesnym w Warszawie to spektakl poprowadzony konsekwentnie, świetnie zagrany i wiele mówiący o nas samych.

"Nocne zwiedzanie" w CSW Znaki Czasu w Toruniu to właściwie nie wystawa, lecz jej zajawka. Ten krótki fragment jest jednak intrygujący: jest w nim nowe brzmienie sztuki. "Grają" Norman Leto i Tomasz Kowalski. Artyści kontrastowo różni, jedni z najbardziej wyrazistych indywidualności swojej generacji.

"Częsty błąd twórców literatury dziecięcej polega na tym, że piszą książki głupsze niż dla dorosłych, zakładając, że dzieci mają prostsze umysły. To ślepy zaułek" - mówi Rafał Kosik, pisarz i wydawca, autor bestsellerowej serii o przygodach Feliksa, Neta i Niki.

"To chyba mądra książka - sapnął z podziwem Puchatek, próbując utrzymać w łapkach tom "A.A. Milne. Jego życie". - Waży tyle, ile książki Sowy. A może nawet tyle, ile dzbanek miodu... przed małym co nieco".

Autor słynnego "Bycia i czasu", Martin Heidegger, zaliczany do najwybitniejszych niemieckich filozofów XX wieku, był nazistą. Od kilku tygodni w USA trwa debata nad spuścizną kontrowersyjnego myśliciela, o którym mawiano, że nad jego książkami "wisi smród krematoryjnego dymu".

O przedstawieniach w rodzaju "Sztuki bez tytułu" w warszawskim Teatrze Współczesnym pisze się trudno. Projekt ambitny, role w większości dopracowane w szczegółach. Wydarzenie? Jednak nie, bo spektaklowi Agnieszki Glińskiej brakuje fantazji.

Opowieść o zderzeniu tradycyjnej kultury XIX-wiecznej Afryki z Zachodem, wskutek którego rozpadowi ulegają dawne wierzenia i ustalony model męskości - oto uznawana najważniejszą powieść afrykańskią wszech czasów - dzieło Chinua Achebe "Wszystko rozpada się".