Pierwszy kontakt z tekstem miał miejsce pod koniec ubiegłego roku podczas przeglądania materiałów do duńskiej edycji "Festiwalu Stawisko - miejsce symbiozy sztuk i kultur". "Były wśród nich cztery 60-kartkowe zeszyty zawierające notatki Iwaszkiewicza dotyczące zbioru esejów »Gniazdo Łabędzi. Szkice z Danii«. I w zeszycie zatytułowanym »Gniazdo Łabędzi 3« natrafiłem na opowiadanie »Starość«. Nie kojarzyłem tekstu o takim tytule z tej książki i to mnie zaintrygowało. Oczywiście to nie musiało jeszcze o niczym świadczyć, ponieważ zdarzało się, że Iwaszkiewicz nadawał w książce inny tytuł niż w rękopisie lub zmieniał się on wskutek ingerencji redaktora, ale zacząłem sprawdzać" - powiedział Robert Papieski.
"Nieznany, nigdzie nie publikowany tekst"
Po weryfikacji treści tekstów z książki i upewnieniu się, że opowiadanie nie zostało samodzielnie wydrukowane w jakimś czasopiśmie, Robert Papieski uznał, iż z dużą dozą prawdopodobieństwa jest to zupełnie nieznany, nigdy wcześniej niepublikowany tekst Jarosława Iwaszkiewicza. "Choć może się wydawać dziwne, że nikt wcześniej na niego nie natrafił, ale zapewne każdy uznawał, że skoro zeszyt nosi tytuł »Gniazdo Łabędzi« to zawiera w sobie tylko materiał do książki o Danii" - powiedział Papieski.
Kiedy powstało odnalezione opowiadanie?
Papieski analizował okoliczności powstania opowiadania. Jarosław Iwaszkiewicz w lutym 1961 r. udał się do Rzymu, by wziąć udział w kongresie pisarzy europejskich. Później, żeby odpocząć, pojechał do Taorminy, gdzie spędził kilka dni w hotelu Metropol. Był to okres kiedy pisał teksty o Danii, które weszły do książki "Gniazdo Łabędzi". Podczas pobytu w Taorminie, 14 lutego Iwaszkiewicz odwiedził m.in. Ogród Botaniczny. "A po powrocie do hotelu, późnym popołudniem, usiadł i tak „za jednym pociągnięciem pióra” napisał „Starość”, która w rękopisie liczy ok. 10 stron, w druku będzie to zapewne ok. 4-5. Nie ma niczego wyraźnego, co by wskazywało na bodziec, który sprawił, że Iwaszkiewicz odszedł od tematu Danii i nagle napisał tekst poświęcony starości" - podkreślił archiwista i edytor.
Prezentacja i publikacja odnalezionego tekstu
Muzeum w Stawisku planuje zaprezentować szerzej opowiadanie. 22 marca o godz. 12 odbędzie się pierwsze publiczne czytanie utworu "Starość" w interpretacji aktorskiej Olafa Lubaszenki. Towarzyszyć mu będzie prezentacja oryginalnego rękopisu oraz wybranych muzealiów z archiwum rękopiśmienniczego związanych z tekstem. Drugą częścią wydarzenia będzie rozmowa o znaczeniu opowiadania dla interpretacji późnej twórczości Iwaszkiewicza z udziałem autora odkrycia. Planowana jest również publikacja opowiadania "Starość" w miesięczniku "Twórczość".
