Kultura

Mijające 20 lat skłania do przygnębiającej diagnozy: w dziedzinie architektury źle wykorzystaliśmy dar niepodległości. Nie zadziwiliśmy niestety świata niczym nowym. Zadziwiamy go natomiast barbarzyńskim niszczeniem dorobku sprzed lat.

Od 4 stycznia Francja obchodzi 50. rocznicę śmierci wybitnego pisarza Alberta Camusa. Większość stacji radiowych i telewizyjnych nadaje programy poświęcone pisarzowi, wznawiane są książki Camusa i opracowania dotyczące jego prozy. Jednocześnie nad Sekwaną powraca dyskusja o postaci noblisty.

Po dwudziestu latach widać, że przejście w nowy społeczny, polityczny i ekonomiczny wymiar naszej sztuce się udało. Polska sztuka odniosła sukces i ma międzynarodową markę.

Jeden z najlepszych i najpopularniejszych spektakli Mariusza Trelińskiego - "Oniegin" - powraca na deski Opery Narodowej w bajecznej, rosyjskiej obsadzie.

Miłośnicy komiksu doskonale znają Rafała Skarżyckiego, twórcę popularnej serii "Jeż Jerzy". Jego "Teleznowela", choć tematyka komiksowa na moment się w niej pojawia, to jednak opowieść z zupełnie innej bajki. Zabawna powieść o uczuciach bez pretensji do zbawiania.

Sensacyjnie brzmią zapowiedzi nowych publikacji z archiwum Jarosława Iwaszkiewicza. W drugim tomie "Dzienników", obejmującym lata 1956 - 1963, znalazły się intymne zapiski, których pisarz nigdy nie upublicznił za życia.

Po kilku latach komiksowego boomu nadszedł czas małej stabilizacji. Wciąż nadrabiamy zaległości, ale nie brakowało też na polskim rynku nowości. Jedyne co zaskakuje to mała aktywność polskich autorów. Spytaliśmy krytyków komiksu o ich tegoroczne typy. Najczęściej wymieniali "Fun Home" Alison Bechdel.

Ostatnie 20-lecie polskiego pisarstwa skłania do refleksji, że jesteśmy literacką prowincją. Nie zadziwiliśmy i nie zadziwimy świata - czas się do tego wreszcie przyznać bez udawanego oburzenia.

Nowojorczycy udowadniają, że traumę po zamachach 11 września mają za sobą. Do rangi symbolu zaleczonych ran po ataku na WTC urósł ostatnio budowany w niedalekim sąsiedztwie zniszczonych Twin Towers wieżowiec Franka Gehry'ego. Czyżby mieszkańcy Wielkiego Jabłka chcieli pokazać światu, że już nie boją się mieszkać wysoko?

Padł kolejny kinowy rekord. Superprodukcja Jamesa Camerona - film "Avatar" wykonany w technologii 3D - zarobiła w ciągu siedemnastu dni ponad miliard dolarów. Jak dotąd taki wyczyn udał się zaledwie pięciu filmom, lecz w dłuższym czasie.

To był dobry rok dla premier książek, które powinniśmy byli poznać już dawno temu. To był rok sporego fermentu w polskiej poezji. Rok 2009 dowiódł wreszcie, że mamy całkiem niezły zestaw profesjonalnych pisarzy, którzy po prostu nie zawodzą. Sprawdźcie nasze literackie podsumowanie ostatnich dwunastu miesięcy.

Nie dajmy się zwieść pozorom. Kolorowa jak żelki „New Super Mario Bros. Wii” z serii liczącej ponad sto odsłon nie jest grą dla dzieci. To wyjątkowy prezent dla tych, którzy grali w pierwszą część 25 lat temu.

Uznając oryginalność dramaturgii Iwana Wyrypajewa, uważam ją za mocno przecenioną. „Lipiec” w warszawskim Teatrze Na Woli całą swą siłę zawdzięcza Karolinie Gruszce w jednej z najbardziej zdumiewających ról, jakie zdarzyły się w ostatnich sezonach.

W 2009 roku prawie bez wyjątku sztuce przyrastało - sukcesów, świetnych inicjatyw, dobrych wystaw. Działo się może mniej niż w poprzednich latach, ale i tak słowo na "k" w tym zestawieniu się pojawi się tylko raz. Kryzys sprawił, że polscy marszandzi nie brylowali na światowych salonach, a wzięci artyści zarobili mniej. Ale odbiorcy sztuki mieli powody do zadowolenia.

Gdyby miniony rok zakończył się wraz z poprzednim sezonem, skwitowalibyśmy go litanią zachwytów. Ostatnie miesiące aż tylu olśnień nie przyniosły, ale poczucie, że polski teatr ma się nad wyraz dobrze - pozostało.

Swoją pierwszą powieścią "PiT" Jacek Bierut wysoko zawiesił poprzeczkę. To nie był jednorazowy wystrzał. W przypadku ostatniego dzieła autora "Spojenia" mamy do czynienia z konsekwencją, z połączeniem formalnego eksperymentu z potoczystą opowieścią.

Czy młody design może być odpowiedzialny? Na to pytanie próbowali odpowiedzieć polscy i izraelscy studenci wzornictwa przemysłowego. Ich prace pokazano na wystawie "Od idei do obiektu, od obiektu do produktu" w podtelawiwskim Holonie.

XX-lecie wolności to był czas dynamiczny, co znalazło odzwierciedlenie również w teatrze. Podjął się on opisać po swojemu ustrojowe przemiany. Czy się udało? Ten okres ciągle jeszcze wymyka się jednoznacznej ocenie.

Ta lektura nie ma sprawić nam przyjemności. To potężne działo, które pisarka wytacza przeciwko rodakom. W wydanych po polsku "Dzieciach umarłych" noblistka z Wiednia znów rozprawia się z narodowymi demonami. O jeden raz za dużo.

Pisarz Grigorij Bakłanow, autor powieści wojennych, a w latach pieriestrojki - redaktor miesięcznika "Znamja", zmarł w środę w Moskwie w wieku 86 lat.